Blogartikel · Oliebollen kopen
Hoeveel oliebollen moet je rekenen per persoon?
Reken voor oudjaarsavond op gemiddeld twee tot drie oliebollen per volwassene en één tot twee per kind. Staat er ook ander gebak op tafel, dan zakt dat aantal; is de oliebol het hoofdnummer van de avond, dan loopt het op. Hieronder reken je het stap voor stap uit voor jouw gezelschap.
De vuistregel, en waarom die werkt
Een gemiddelde oliebol van een bakker weegt rond de tachtig tot honderd gram. Dat is flink: twee bollen staan qua vulling ongeveer gelijk aan een stevige broodmaaltijd. Daarom werkt de vuistregel van twee tot drie per volwassene zo goed. Wie er drie op heeft, is op oudjaarsavond doorgaans verzadigd, zeker in combinatie met appelbeignets, hapjes en drankjes.
Die vuistregel is een gemiddelde over je hele gezelschap, niet per persoon een vast aantal. In elk gezelschap zit iemand die er één neemt en iemand die er vier wegwerkt. Reken daarom met het totaal: tien volwassenen maal twee en een half is vijfentwintig bollen. Rond daarna af naar boven, want een oliebol te veel is nooit een probleem en een oliebol te weinig valt meteen op.
Bij kinderen is de rekensom anders. Jonge kinderen krijgen een hele bol zelden op en delen vaak. Reken op één tot twee per kind, en houd er rekening mee dat zij meestal de naturel bollen of de poedersuikerbollen kiezen en niet de bollen met krenten en rozijnen.
Zo reken je het uit voor jouw avond
Een eenvoudige berekening in vier stappen voorkomt zowel een lege schaal als een vuilniszak vol restjes:
- ★Tel je gasten en splits ze in volwassenen en kinderen
- ★Reken twee en een half per volwassene en anderhalf per kind als basis
- ★Trek er een halve bol per persoon af als er ook appelbeignets, appelflappen of ander gebak is
- ★Tel er een halve bol per persoon bij als de oliebollen de hele avond blijven staan in plaats van één ronde
Een voorbeeld: acht volwassenen en vier kinderen, met appelbeignets erbij en bollen die de hele avond op tafel staan. Basis is twintig plus zes is zesentwintig. De aftrek en de optelling heffen elkaar op, dus je komt uit op zesentwintig bollen. Je bestelt dan drie zakken van tien, of je vraagt de bakker om precies dat aantal. Dat is wat je in de praktijk ook ziet: ongeveer twee en een halve bol per aanwezige, ongeacht hoe groot het feest is.
Waar het aantal van afhangt
De vuistregel is een startpunt. Vier dingen schuiven het aantal merkbaar op of af.
Het moment op de dag. Oliebollen bij de koffie in de middag gaan harder dan oliebollen na een uitgebreid diner. Wie om half zes gegeten heeft en om negen uur aan de bollen begint, eet er gemiddeld minder dan iemand die de avond met oliebollen begint.
De grootte van de bol. Niet elke bakker bakt hetzelfde formaat. Er zijn forse, zware bollen waarvan twee stuks al veel zijn, en er zijn kleinere, luchtigere bollen waarvan er makkelijk drie of vier doorheen gaan. Vraag bij het bestellen gewoon hoe groot ze zijn, of hoeveel bollen er in een kilo gaan. Dat is een normale vraag en een bakker beantwoordt hem graag.
Het soort gezelschap. Een avond met familie en veel kinderen loopt anders dan een avond met vrienden die tot na middernacht blijven. Bij een lange avond wordt er vaak twee keer gegrepen: één ronde rond tien uur en nog een ronde na de jaarwisseling.
De variatie. Als je drie soorten aanbiedt, naturel, met krenten en rozijnen en bijvoorbeeld met appel, proberen mensen er graag meerdere. Dat drijft het gemiddelde omhoog. Bied je één soort aan, dan blijft het aantal dichter bij twee per persoon.
Tip van de test
Verdeel je bestelling over soorten in plaats van alles van één type te nemen. Een verhouding van ongeveer de helft naturel, een derde met krenten en rozijnen en de rest iets bijzonders werkt bij de meeste gezelschappen goed. Naturel is de veiligste keuze voor kinderen en voor iedereen die geen rozijnen lust, en juist aan een naturel bol proef je het vakmanschap van de bakker het zuiverst: er is niets dat een vlak deeg verbergt.
Bestellen of op de dag zelf halen?
Voor kleine aantallen, tot een stuk of tien, loop je op oudejaarsdag meestal gewoon binnen. Vanaf ongeveer vijftien bollen is vooraf bestellen verstandiger. Niet alleen omdat je dan zeker weet dat je ze krijgt, maar vooral omdat je kunt afspreken hoe laat je ze ophaalt. Dan gaan ze vers de zak in, in plaats van dat ze uren hebben liggen wachten.
Houd bij het ophaalmoment rekening met de korst. Een oliebol is op zijn best binnen een paar uur na het bakken. Plan je ophaaltijd dus zo dicht mogelijk bij het moment dat je ze opdient, en vraag om een papieren zak als je ze meteen eet: papier laat stoom ontsnappen, plastic houdt die vast en maakt de korst week. Haal je ze 's ochtends voor een avondfeest, laat de zak dan openstaan en warm de bollen later kort op. Hoe je dat het beste doet, leggen we uit in het artikel over oliebollen opwarmen in de oven.
Te veel of te weinig: wat doe je dan?
Kom je tekort, dan heb je op oudjaarsavond weinig opties meer. Daarom is iets ruimer bestellen de verstandigste keuze. Houd je over, dan heb je meerdere uitwegen.
- ★Bewaar restjes afgedekt op kamertemperatuur, niet in de koelkast: daar worden ze taai en droog
- ★Vries ze dezelfde dag in, zonder poedersuiker, in een afgesloten zak
- ★Ontdooi ze op kamertemperatuur en warm ze daarna kort op voor een nieuwe korst
- ★Strooi de poedersuiker pas vlak voor het opdienen, anders trekt die in en wordt hij nat
Eén ding werkt zelden: oliebollen die al een dag oud zijn alsnog serveren zonder opwarmen. Het deeg wordt stug en de smaak vlakt af. Liever een paar bollen invriezen dan ze koud doorschuiven naar nieuwjaarsdag.
Wanneer schakel je een vakman in?
Zelf bakken is leuk, maar bij grotere aantallen loop je snel tegen grenzen aan. Een thuisfrituur verliest bij elke lading temperatuur, waardoor de bollen vet opnemen en ongelijk kleuren. Vanaf ongeveer twintig bollen, en zeker bij een feest, vereniging of kantoorborrel, kom je bij een bakker beter uit: die bakt in porties op constante temperatuur en levert alles in één keer op het afgesproken moment.
De Gouden Bol is geen bakker, maar een onafhankelijke, jaarlijkse oliebollentest die in alle twaalf provincies blind beoordeelt. Zoek je een adres in de buurt om je bestelling te plaatsen, bekijk dan welke bakkers meedoen in jouw regio via het overzicht met oliebollen per provincie, of blader door de deelnemende bakkers. Zo zie je in één oogopslag wie er in jouw provincie met zijn oliebol de ring in stapt. Bak je zelf en wil je je vak verdiepen, dan is er daarnaast de Bakkers Academie; de tarieven daarvan worden nog vastgesteld.
Waar koop je jouw oliebollen dit jaar?
Weet je al hoeveel bollen je nodig hebt, maar nog niet waar je ze haalt? Bekijk bijvoorbeeld welke bakkers meedoen bij de beste oliebollen van Utrecht, of stel je vraag per e-mail via info@degoudenoliebol.nl.
Naar de deelnemers
Over bestellen en inschatten
Dat hangt af van het formaat van de bakker. Bij een gemiddeld gewicht van tachtig tot honderd gram per bol kom je op ongeveer tien tot twaalf stuks per kilo. Bestel je op gewicht, vraag dan even na hoeveel bollen dat bij die bakker zijn, zodat je niet voor een verrassing staat.
Bij een borrel waar ook andere hapjes staan, reken je lager dan thuis op oudjaarsavond: ongeveer anderhalve bol per aanwezige is dan een realistisch gemiddelde. Veel mensen nemen er één bij de koffie en een enkeling pakt een tweede. Halveer de bollen eventueel, dan proeft iedereen mee en blijft er minder liggen.
Een werkbare verdeling is ongeveer de helft naturel en de rest met krenten en rozijnen, aangevuld met een paar appelbeignets of een andere variant. Naturel is de veiligste keuze voor kinderen en voor gasten die geen gedroogd fruit lusten. Weet je dat je gezelschap juist dol is op rozijnen, draai de verhouding dan om.
Op hun best zijn ze binnen een paar uur na het bakken. Daarna verliest de korst zijn bite doordat het vocht uit het kruim naar buiten trekt. Afgedekt op kamertemperatuur blijven ze een dag goed eetbaar, mits je ze kort opwarmt. In de koelkast worden ze juist sneller taai, dus bewaar ze daar liever niet.
Ja, dat gaat prima, mits je het dezelfde dag doet en de poedersuiker weglaat. Laat de bollen eerst helemaal afkoelen, verpak ze luchtdicht en vries ze in. Laat ze later op kamertemperatuur ontdooien en warm ze daarna kort op, zodat de korst terugkomt. Strooi de poedersuiker pas vlak voor het serveren.
Wie bakt de beste oliebol van jouw provincie?
Bekijk de deelnemende bakkers per provincie, of meld je aan als je zelf oliebollen bakt.
Bekijk de deelnemers