Blogartikel · Oliebollen kopen
Welke supermarkt heeft de lekkerste oliebollen?
Daar is geen vast antwoord op, en dat is eerlijker dan het klinkt: supermarktoliebollen verschillen per filiaal, per dag en per moment van de dag, omdat ze bijna altijd uit een afbakproces of een voorgebakken deeg komen. Wat je wél kunt doen, is leren herkennen welke bollen op dat moment goed zijn. In dit artikel lees je waar je op let in het schap, wanneer je beter naar de bakker gaat en hoe een onafhankelijke beoordeling werkt.
Waarom er geen vaste winnaar in het schap staat
Een oliebol is een vers product met een korte houdbaarheid van smaak. Binnen een uur na het bakken verandert de korst al: de stoom van binnenuit trekt naar buiten en maakt het buitenste laagje zachter. Bij een supermarkt zit er tussen bakken en kopen vrijwel altijd meer tijd dan bij een bakker die de hele dag kleine porties afbakt. Dat betekent niet dat een supermarktbol slecht is, maar wel dat het tijdstip waarop jij in de winkel staat meer uitmaakt dan het logo op de deur.
Daar komt bij dat ketens landelijk inkopen, maar lokaal afbakken. De oven, de instelling, de drukte en de routine van het filiaal bepalen samen hoe de bol eruitkomt. Twee filialen van dezelfde keten kunnen daardoor behoorlijk verschillen. Wie dus zoekt naar één supermarktnaam die altijd de beste oliebol levert, zoekt naar een antwoord dat het product zelf niet toelaat.
Ook de verpakking speelt mee. Oliebollen die in een afgesloten zak of bak liggen, houden hun eigen vocht vast. Dat is handig voor de houdbaarheid, maar het is precies de reden dat de korst zacht wordt. Een papieren zak bij de bakkersafdeling laat stoom ontsnappen en houdt de buitenkant langer droog.
Drie soorten supermarktoliebollen, drie soorten verwachtingen
Voordat je oordeelt, is het handig om te weten wat je in handen hebt. In de supermarkt kom je grofweg drie varianten tegen, en ze vragen elk om een andere verwachting.
- ★Vers afgebakken bij de bakkersafdeling. Gebakken in de winkel, vaak in porties verdeeld over de dag. Dit komt het dichtst bij een ambachtelijke bol en is het sterkst afhankelijk van hoe lang geleden de laatste ronde eruit kwam.
- ★Voorverpakt en kant-en-klaar. Elders gebakken, verpakt geleverd en bedoeld om thuis eventueel even op te warmen. De korst is bijna altijd zacht; de kwaliteit zit in het deeg en in de hoeveelheid vet die is opgenomen.
- ★Diepvries om zelf af te bakken. Jij bepaalt het laatste stuk van het proces. Met een hete oven en een paar minuten rust kan het resultaat verrassend goed zijn, mits je ze niet te lang laat staan.
Vergelijk je een voorverpakte bol met een vers afgebakken bol, dan vergelijk je twee verschillende producten. Dat is net zoiets als brood uit een zak naast een vers afgebakken stokbrood leggen. Beoordeel binnen de categorie, niet erover heen, dan wordt je oordeel een stuk eerlijker.
Zo kies je in het schap de beste bol van dat moment
Je hoeft geen panellid te zijn om in de winkel een goede keuze te maken. Loop deze stappen langs, in deze volgorde:
- ★Kijk naar de kleur. Een gelijkmatig goudbruin oppervlak zonder bleke vlakken of bijna zwarte randen wijst op een beheerst bakproces. Grote kleurverschillen binnen één bak betekenen wisselende vettemperatuur of een te volle mand.
- ★Zoek het scheurtje. Een bol die openging tijdens het bakken, was nog aan het rijzen toen hij het vet in ging. Dat is een goed teken voor de luchtigheid binnenin.
- ★Let op de bodem van de verpakking. Vetvlekken op het karton of een doorweekt zakje verraden bollen die te veel vet hebben opgenomen.
- ★Vraag naar de laatste ronde. Bij een afbakafdeling kun je gewoon vragen hoe laat er opnieuw gebakken wordt. Een paar minuten wachten levert meer op dan welke merknaam dan ook.
- ★Vermijd de bodem van de bak. Onderin liggen de bollen die het langst stoom en gewicht van de rest hebben opgevangen. De bovenste laag is bijna altijd droger.
- ★Koop poedersuiker apart. Vooraf bestrooide bollen zien er feestelijk uit, maar de suiker trekt vocht aan en maakt de korst sneller plakkerig.
Tip van de test
Wil je thuis eerlijk vergelijken? Haal uit twee of drie winkels bollen op ongeveer hetzelfde tijdstip, laat ze allemaal handwarm worden en breek ze open zonder te kijken van wie welke is. Laat iemand anders ze op een bord leggen met een nummertje erbij. Je zult merken dat je zonder etiket heel andere dingen opschrijft dan met. Precies daarom werkt De Gouden Bol blind.
Wat je thuis nog kunt redden, en wat niet
Een zachte korst is vaak te herstellen. Leg de bollen los van elkaar op een rooster in een voorverwarmde oven op ongeveer 180 graden en geef ze een paar minuten. Het vocht in de buitenlaag verdampt, de korst trekt weer aan en het kruim warmt mee op. Laat ze daarna kort rusten voordat je ze bestrooit; meteen poedersuiker op een hete bol smelt tot een plakkerige laag.
Wat je niet kunt repareren, is een bol die te veel vet heeft opgenomen of die binnenin dicht en deegachtig is gebleven. Opwarmen maakt die structuur niet alsnog luchtig, en de vettige nasmaak verdwijnt er al helemaal niet mee. Ook een bittere, aangebrande rozijn blijft bitter. Een magnetron is in beide gevallen de slechtste keuze: die verwarmt het vocht in plaats van het te verdrijven, waardoor de bol taai wordt.
Goed om te weten: oliebollen laten zich prima invriezen. Laat ze helemaal afkoelen, vries ze los in en bak ze later rechtstreeks uit de vriezer af in de oven. Dat werkt beter dan ze een dag in een afgesloten zak op het aanrecht laten liggen. In onze blog met artikelen over oliebollen vind je meer achtergrond over bakken en beoordelen.
Supermarkt of bakker: wanneer kies je wat?
De supermarkt is sterk in gemak, voorspelbaarheid en beschikbaarheid. Je haalt er bollen bij de boodschappen, op een tijdstip dat jou uitkomt, en je weet ongeveer wat je krijgt. Voor een lange avond met veel mensen, waarbij je ook nog van alles anders in huis moet halen, is dat een volkomen logische keuze.
Ga je voor smaak op het hoogste niveau, dan kom je bij de bakker uit. Daar wordt in kleinere porties gebakken, kun je zien hoe helder het vet is en krijg je de bollen vaak nog warm mee. Een bakker die vraagt of je ze meteen eet of pas vanavond, denkt mee over hoe ze bij jou thuis op tafel komen. Dat soort vakmanschap zit in details die je in een schap niet terugvindt. Wie wil weten waar die bakkers zitten, kan de oliebollen per provincie bekijken.
Een praktische tussenweg: haal de hoeveelheid bij de supermarkt en een kleinere portie bij de bakker. Leg ze naast elkaar op tafel en laat je gasten zelf merken waar het verschil zit. Dat is meteen de leukste manier om het gesprek over oliebollen op gang te brengen.
Als je zeker wilt weten waar je oliebollen koopt
Zelf proeven brengt je ver, maar je smaak wordt beïnvloed door het logo op de zak, door de prijs en door wat anderen zeggen. Daarom werkt De Gouden Bol blind: het panel ziet alleen het product en een testnummer, nooit de naam van de bakker. De beoordeling vindt plaats in alle twaalf provincies, volgens dezelfde werkwijze. Lees hoe de reis van één oliebol door de test verloopt, of bekijk welke bakkers je bij jou in de buurt kunt bezoeken. Bak je zelf en wil je je vak verder aanscherpen, kijk dan bij de Bakkers Academie.
Naar de deelnemers
Over oliebollen kopen in de winkel
Zo kort mogelijk na een bakronde. Bij een afbakafdeling of een bakker kun je gewoon vragen wanneer de volgende lading eruit komt. Koop je in de ochtend voor een avond, houd de bollen dan los van elkaar in een papieren zak of op een rooster en bak ze vlak voor het serveren nog een paar minuten af in een hete oven.
Als vuistregel houden veel mensen twee tot drie bollen per persoon aan, zeker als er ook appelbeignets of ander lekkers op tafel staat. Staan de oliebollen centraal op de avond, reken dan iets ruimer. Houd er rekening mee dat een gevulde bol met rozijnen of appel zwaarder ligt dan een naturel bol.
Ja, dat gaat prima. Laat ze eerst volledig afkoelen, vries ze los van elkaar in en haal ze pas vlak voor gebruik uit de vriezer. Bak ze rechtstreeks uit bevroren toestand af in een voorverwarmde oven op een rooster. Laat ze daarna een paar minuten rusten en bestrooi ze pas op het laatst met poedersuiker.
Niet automatisch. Prijs hangt samen met grondstoffen, met de hoeveelheid handwerk en met het moment van bakken, maar duur is geen garantie voor een luchtig kruim of een schone nasmaak. Beoordeel daarom het product zelf: kleur, geur, structuur en wat er na de hap achterblijft op je gehemelte.
Omdat een oordeel pas betekenis heeft als het uit de test komt en niet uit een mening vooraf. Het panel beoordeelt blind op basis van het product en een testnummer, en pas daarna ontstaat er een beeld per provincie. Een deelnemer betaalt voor deelname, presentatie, marketing en publiciteit, nooit voor een uitslag; de hoogte van het deelnamebedrag heeft geen invloed op de beoordeling.
Wie bakt de beste oliebol van jouw provincie?
Bekijk de deelnemende bakkers per provincie, of meld je aan als je zelf oliebollen bakt.
Bekijk de deelnemers